Charakterystyka
Czarny koń o silnej sytuacji krajobrazowej: ruiny zamku książąt mazowieckich z trzema wieżami i murem stoją na krawędzi skarpy nad dawnym korytem Wisły, która odsunęła się od miasta w XVI w. — i to odsunięcie zdecydowało o upadku Czerska, dawnej stolicy ziemi czerskiej, na rzecz Warszawy. Widok z wież na dolinę i sady jest jednym z lepszych na Mazowszu. Miasto nie odrodziło się nigdy: prawa utracone, zabudowa wiejska, poza zamkiem i kościołem substancji brak. To przypadek, w którym historia i krajobraz niosą całą wartość, bez tkanki miejskiej.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 3 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 4 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 5 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 2 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 4 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 2 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 3 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. utrata praw miejskich i statusu organizmu; brak zabudowy historycznej poza zespołem zamkowym.
Fakty
- Typ ośrodka
- dawne miasto zamkowe (stołeczne)
- Dziś
- gm. Góra Kalwaria, pow. piaseczyński, woj. mazowieckie
- Ludność
- ≈0,6 tys. (2021)
- Makroregion
- Nizina Środkowomazowiecka
- Mezoregion
- Równina Warszawska
- Województwo 1975–98
- warszawskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1870 — dziś wieś