Charakterystyka
Czarny koń, bo funkcjonuje wyłącznie jako cel pielgrzymki, nie jako założenie urbanistyczne — a jest jednym i drugim. Zespół kościoła św. Anny (1629–1635, fundacja Sapiehów) z murem obronnym i bramami tworzy zwartą, obronną kompozycję rzadką w tej skali; obok stoi murowana kaplica zamkowa św. Ducha (XVI w., pierwotnie cerkiew) i resztki założenia zamkowego z parkiem. Bug płynie tuż za miastem, wyznaczając granicę państwa — Kodeń jest dziś kresem drogi, nie węzłem, i to widać w jego martwocie poza sezonem. Nawarstwienie prawosławno-unicko-katolickie jest tu wyjątkowo gęste (Kodeń był ośrodkiem unickim, sąsiaduje z terenem męczeństwa unitów podlaskich).
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 3 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 4 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 3 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 5 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 2 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 4 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. wyludnienie i sezonowość (ruch pielgrzymkowy zamiast życia miejskiego); brak funkcji centralnych.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto pogranicza wyznaniowego
- Dziś
- gm. Kodeń, pow. bialski, woj. lubelskie
- Ludność
- ≈1,1 tys. (2021)
- Makroregion
- Polesie Wołyńskie
- Mezoregion
- Dolina Środkowego Bugu
- Województwo 1975–98
- bialskopodlaskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1869 — dziś wieś