Charakterystyka
Lesko jest bramą Bieszczadów i jednocześnie jednym z najlepiej zachowanych miasteczek pogranicza: zamek Kmitów z XVI w. nad doliną Sanu, fara z gotyckim rdzeniem, a kilkaset metrów dalej renesansowa synagoga z XVII w. z attyką i wnękami — jeden z najcenniejszych obiektów tego typu w Polsce — oraz cmentarz żydowski z macewami sięgającymi XVI w., rozłożony na zalesionym stoku. Rynek zachował układ i skalę. Miasto stoi na wysokim brzegu Sanu, z widokiem na pasma bieszczadzkie, i ma realną warstwę pogranicza: polską, żydowską, greckokatolicką (do 1947 r.). Żywotność ratuje funkcja powiatowa i ruch turystyczny nieprzekraczający jeszcze progu monokultury.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 4 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 5 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 4 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 5 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 3 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 3 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. sezonowe natężenie ruchu tranzytowego w Bieszczady; część pierzei rynku przekształcona.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto zamkowe / pogranicze wyznaniowe
- Dziś
- gm. Lesko, pow. leski, woj. podkarpackie
- Ludność
- ≈5,3 tys. (2021)
- Makroregion
- Beskidy Lesiste
- Mezoregion
- Góry Sanocko-Turczańskie
- Województwo 1975–98
- krośnieńskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie nieprzerwanie