Charakterystyka
Czarny koń o sytuacji krajobrazowej z pierwszej ligi: Nowogród stoi na kilkudziesięciometrowej skarpie dokładnie w miejscu ujścia Pisy do Narwi, a widok z krawędzi na rozlewiska należy do najlepszych na Mazowszu i Podlasiu. Na tej samej skarpie leży Skansen Kurpiowski założony w 1927 r. przez Adama Chętnika — jedno z pierwszych muzeów na wolnym powietrzu w Polsce, zbudowane przez badacza własnego regionu, nie przez instytucję z zewnątrz. Substancja samego miasta jest jednak uboga: Nowogród spłonął w 1944 r. i został odbudowany skromnie, dawny gród i zabudowa mieszczańska nie istnieją. To miejsce z krajobrazem i pamięcią, ale bez tkanki.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 3 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 3 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 5 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 3 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 2 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 4 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. **dyskwalifikator częściowy** — zabudowa historyczna zniszczona w 1944 r.; wyludnianie.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto na skarpie / ośrodek kultury kurpiowskiej
- Dziś
- gm. Nowogród, pow. łomżyński, woj. podlaskie
- Ludność
- ≈2,0 tys. (2021)
- Makroregion
- Nizina Północnomazowiecka
- Mezoregion
- Międzyrzecze Łomżyńskie
- Województwo 1975–98
- łomżyńskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1869, odzyskane w 1927