Charakterystyka
Pilica ma jeden z największych rynków w tej części Jury — założenie o skali wyraźnie przekraczającej dzisiejsze dwa tysiące mieszkańców, co samo w sobie jest zapisem dawnej rangi. Zachował się zamek bastionowy z XVII w. (fortyfikacje ziemne z narożnymi bastionami, rzadki typ na Wyżynie Krakowsko-Częstochowskiej), zespół klasztorny reformatów oraz kościół parafialny; w granicach miasta biją źródła Pilicy. Rama krajobrazowa jest jurajska, choć bez dominanty skalnej w samym mieście. Organizm słabnie: ubytki w pierzejach, odpływ mieszkańców, zamek przez lata w rękach prywatnych o zmiennych losach.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 4 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 4 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 4 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 2 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 2 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 3 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. wyludnianie; niepewny los zamku; zabudowa rynku częściowo zdegradowana.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto zamkowo-klasztorne (jurajskie)
- Dziś
- gm. Pilica, pow. zawierciański, woj. śląskie
- Ludność
- ≈1,9 tys. (2021)
- Makroregion
- Wyżyna Krakowsko-Częstochowska
- Mezoregion
- Wyżyna Częstochowska
- Województwo 1975–98
- katowickie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1870, odzyskane w 1994