Charakterystyka
Środa jest wzorcowym przykładem lokacji na prawie, które od niej wzięło nazwę: prostokątny rynek z ratuszem, regularna szachownica ulic, zachowany w znacznej części obwód murów obronnych z basztami i gotycki kościół św. Andrzeja. Miasto dysponuje też Skarbem Średzkim — zespołem złotniczym z XIV w. ze złotą koroną, znalezionym w latach 80. i eksponowanym w muzeum; to znalezisko klasy europejskiej. Krajobrazowo nie ma nic: Nizina Śląska jest tu płaska, brak rzeki-krawędzi i dominanty. Substancja mieszczańska ucierpiała w 1945 r., pierzeje są w części powojenne.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 4 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 4 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 2 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 3 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 3 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 3 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. brak sytuacji krajobrazowej; ubytki zabudowy z 1945 r.; presja suburbanizacji wrocławskiej wzdłuż A4.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto warowne (średniowieczna lokacja śląska)
- Dziś
- gm. Środa Śląska, pow. średzki, woj. dolnośląskie
- Ludność
- ≈9,3 tys. (2021)
- Makroregion
- Nizina Śląska
- Mezoregion
- Równina Wrocławska
- Województwo 1975–98
- legnickie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie nieprzerwanie od 1235