Charakterystyka
Trzy świątynie trzech wyznań stoją tu w promieniu kilkuset metrów i wszystkie są autentyczne: barokowy kościół paulinów św. Ludwika proj. Pawła Fontany (1739–1752), cerkiew Narodzenia NMP (1840–1842) i Wielka Synagoga (1764–1774) z Małą Synagogą, dziś zespół muzealny — to najpełniej zachowany taki układ w Polsce wschodniej. W centrum stoi Czworobok, parterowy zespół kupiecki z ok. 1770 r. otaczający wewnętrzny dziedziniec — rzadki relikt handlowej struktury miasteczka. Bug płynie kilka kilometrów dalej i miasto go nie eksponuje; teren jest płaski, sylweta z zewnątrz nieczytelna — to główny ubytek punktowy. Życie miejskie realne, choć peryferyjność (koniec drogi przy granicy) ciąży.
Dawny widok

Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 4 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 5 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 3 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 5 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 3 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 4 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. zabudowa blokowa na obrzeżach centrum; brak dominanty krajobrazowej.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto pogranicza wyznaniowego
- Dziś
- gm. m. Włodawa, pow. włodawski, woj. lubelskie
- Ludność
- ≈12,9 tys. (2021)
- Makroregion
- Polesie Zachodnie
- Mezoregion
- Garb Włodawski
- Województwo 1975–98
- chełmskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie nieprzerwanie od 1534