Charakterystyka
Czarny koń o dwóch mocnych warstwach niematerialnych. Pierwsza: Zbąszyń jest centrum tradycji koźlarskiej — dud wielkopolskich — utrzymywanej w ciągłości przez szkołę muzyczną i doroczne Biesiady Koźlarskie; to jeden z niewielu przypadków w Polsce, gdzie instrument ludowy przetrwał jako praktyka, nie eksponat. Druga: w październiku 1938 r. tutaj, na granicy, Niemcy wypchnęli kilkanaście tysięcy Żydów polskiego pochodzenia (Polenaktion), a obóz w Zbąszyniu stał się bezpośrednim tłem zamachu Grynszpana i Nocy Kryształowej — wydarzenie o randze europejskiej, o którym pamięta niewiele osób poza miastem. Materialnie: relikty fortyfikacji bastionowych z bramą, kościół, rynek i położenie nad jeziorem Błędno.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 3 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 3 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 4 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 4 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 3 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 4 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. skromna substancja zabytkowa (zamek nie zachował się); przeciętna zabudowa centrum.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto pojezierne / ośrodek żywej tradycji muzycznej
- Dziś
- gm. Zbąszyń, pow. nowotomyski, woj. wielkopolskie
- Ludność
- ≈7,0 tys. (2021)
- Makroregion
- Pojezierze Lubuskie
- Mezoregion
- Bruzda Zbąszyńska
- Województwo 1975–98
- zielonogórskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie nieprzerwanie od 1311