110 miast do 15 000 mieszkańców · regiony fizycznogeograficzne
Perły małych miast rozkład 110 kandydatów
Miasta do 15 000 mieszkańców ocenione w siedmiu kryteriach — układ urbanistyczny,
substancja, krajobraz, palimpsest, integralność, żywotność, genius loci. Trzy pierwsze liczą się
podwójnie, maksimum to 50 punktów. Kliknij punkt na mapie albo wiersz tabeli, żeby zobaczyć pełną ocenę.
Ocena
Rozpoznawalność
Typ
perła ≥40półperła 30–39słaby <30romb = miasto zdegradowane (utraciło prawa miejskie)koło = miasto z prawami miejskimi · wielkość punktu = suma punktów
Wszystkie oceny
Miasto
Makroregion
Mezoregion
Dziś
Ludność
Typ
K1–K7
Suma
Jak liczone są punkty
siedem kryteriów, trzy pierwsze podwójnie, maksimum 50
K1 · Czytelność układu ×2
Czy rozplanowanie miasta daje się odczytać w terenie: rynek, sieć ulic, relacja
kościół–rynek–brama, nienaruszona skala zabudowy. Nie chodzi o wiek, lecz o to,
czy założenie wciąż działa jako całość.
K2 · Substancja zabytkowa ×2
Realna, nie szczątkowa: zespół kamienic, zamek, klasztor, architektura drewniana
albo uzdrowiskowa, fortyfikacje, cerkwie, synagogi. Jeden zabytek klasy najwyższej
nie równoważy pustki wokół.
K3 · Sytuacja krajobrazowa ×2
Czy miasto ma dominantę i widok: skarpa, meander rzeki, brama górska, jezioro,
wąwozy. Sprawdzian prosty — czy sylwetę da się rozpoznać z zewnątrz.
K4 · Palimpsest kulturowy
Nawarstwienia i pogranicza: żydowskie, prawosławne, ormiańskie, niemieckie,
łemkowskie, hanzeatyckie, staroobrzędowe. Liczy się ślad materialny albo żywa
pamięć, nie sama historia z podręcznika.
K5 · Integralność wizualna
Brak dewastacji: blokowiska w centrum, ekranu wielkiej płyty, zakładu górującego
nad układem, plaży billboardów, plastikowej stolarki w pierzei rynku.
K6 · Żywotność
Czy miasto działa jako organizm: mieszkańcy, lokale, życie poza sezonem.
Ani skansen, ani sypialnia, ani miasto wyludnione.
K7 · Genius loci
Tożsamość przekraczająca wielkość: kolonia artystyczna, festiwal, literatura,
mit miejsca. To kryterium najbardziej uznaniowe i dlatego liczy się pojedynczo.
Rozkład
wykresy liczone na aktualnie przefiltrowanym zbiorze
Punktacja
liczba miast dla każdej wartości sumy; pionowe linie to progi 30 i 40
Średnia ocena w kryteriach
skala 0–5; K1–K3 liczone podwójnie, i to one przesądzają o wyniku
Makroregiony fizycznogeograficzne
podział Kondrackiego, poziom makroregionu — jedno pole = jeden kandydat,
kolor = ocena; regiony uszeregowane od najliczniejszych
Typy miast
klasyfikacja po charakterze ośrodka; liczba kandydatów i średnia punktów