Charakterystyka
Czarny koń o substancji nieproporcjonalnej do tysiąca mieszkańców: kościół św. Idziego z przełomu XI i XII w. — jeden z najstarszych zachowanych kościołów romańskich w Polsce — stoi na osobnym wzgórzu nad Pilicą, a po drugiej stronie miasteczka wznoszą się ruiny zamku Kazimierza Wielkiego z zachowaną wieżą i murami. Między nimi rynek dawnego miasta (prawa utracone w 1870 r.) oraz odbudowana synagoga. Pilica płynie tu w szerokiej, meandrującej dolinie na skraju Puszczy Spalskiej i daje miejscu ramę krajobrazową rzadką w centralnej Polsce. Organizm jest natomiast wsią z sezonowym ruchem letniskowym.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 3 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 5 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 4 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 3 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 2 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 3 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. utrata praw miejskich; brak zabudowy mieszczańskiej; sezonowość.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto nadrzeczne / romańskie
- Dziś
- gm. Inowłódz, pow. tomaszowski, woj. łódzkie
- Ludność
- ≈1,0 tys. (2021)
- Makroregion
- Wzniesienia Południowomazowieckie
- Mezoregion
- Równina Piotrkowska
- Województwo 1975–98
- piotrkowskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1870, odzyskane w 2024