Charakterystyka
Prawa miejskie od 1465, utracone w represjach po powstaniu styczniowym (1869/1870), ale prostokątny rynek i sieć ulic pozostały czytelne, a skala zabudowy nie została przerwana. Zachowała się kolegiata Trójcy Świętej z XVIII w. i przebudowany zespół zamku biskupów łuckich; poza właściwym miastem, w Wygodzie, klasycystyczny zespół stadniny z 1817 r. — stajnia Zegarowa proj. Henryka Marconiego spłonęła w 2019 r. i została odbudowana. Miasto leży na wysoczyźnie nad doliną Bugu, ale samo nie eksponuje sylwety ku rzece — krajobraz działa raczej przez rozległość niż przez dominantę. Warstwa pogranicza jest tu realna: siedziba biskupstwa łuckiego, sąsiedztwo unickie i prawosławne, granica.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 3 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 3 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 3 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 4 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 3 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 4 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. utrata praw miejskich; substancja rezydencjonalna mocno przekształcona (funkcja hotelowa zamku); wieś-miasteczko bez ciągłości mieszczańskiej.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto rezydencjonalne (biskupie) / ośrodek hodowlany
- Dziś
- gm. Janów Podlaski, pow. bialski, woj. lubelskie
- Ludność
- ≈2,6 tys. (2021)
- Makroregion
- Nizina Południowopodlaska
- Mezoregion
- Równina Łukowska
- Województwo 1975–98
- bialskopodlaskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1870, odzyskane w 2026