Charakterystyka
Gniew jest jednym z najlepiej zachowanych zespołów miejskich Pomorza: czworoboczny zamek krzyżacki z końca XIII w., przy nim barokowy Pałac Marysieńki, a dalej rynek z pełnymi pierzejami kamienic podcieniowych i regularna szachownica ulic wewnątrz dawnego obwodu murów. Całość stoi na wysokiej krawędzi doliny Wisły, przy ujściu Wierzycy — zamek i miasto czytane są z drugiego brzegu jako jedna sylweta, co w Polsce zdarza się rzadko. Skala zabudowy nie została przerwana, blokowiska trzymają się poza starym miastem. Miasto jest przy tym żywe: mieszkańcy, lokale, turnieje i sezon zamkowy, ale bez wyparcia funkcji mieszkaniowej.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 4 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 5 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 5 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 3 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 4 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 3 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 4 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. brak istotnych; część pierzei rynkowych z powojennymi uzupełnieniami.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto zamkowe / warowne nadwiślańskie
- Dziś
- gm. Gniew, pow. tczewski, woj. pomorskie
- Ludność
- ≈6,6 tys. (2021)
- Makroregion
- Pojezierze Wschodniopomorskie
- Mezoregion
- Pojezierze Starogardzkie
- Województwo 1975–98
- gdańskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie nieprzerwanie od 1297