Charakterystyka
Czarny koń w tym sensie, że nie ma statusu miasta (prawa utracone w 1934 r.) i bywa traktowana jako wieś letniskowa, a ma najlepiej zachowany w Małopolsce zespół drewnianej zabudowy podcieniowej tworzącej pełne pierzeje rynku — kilkadziesiąt domów z XIX w., po pożarach, ale w jednorodnej konwencji. Układ z lokacji kazimierzowskiej (1366) jest rozpięty na stoku, co daje rynek o wyraźnym spadku i widok otwierający się poza pierzeję. Nad miastem ruiny zamku na wierzchołku Góry Lanckorońskiej, z panoramą na Beskid Makowski. Ciągła obecność malarzy i plenerów od międzywojnia daje rezonans kulturowy; ryzykiem jest przechył w stronę monokultury weekendowej dla Krakowa.
Dawny widok
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 5 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 4 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 5 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 2 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 4 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 3 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 4 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. utrata praw miejskich; presja turystyki weekendowej i drugich domów; substancja drewniana wymaga stałej konserwacji, część stolarki wymieniona.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto drewniane
- Dziś
- gm. Lanckorona, pow. wadowicki, woj. małopolskie
- Ludność
- ≈1,9 tys. (2021)
- Makroregion
- Pogórze Zachodniobeskidzkie
- Mezoregion
- Pogórze Wielickie
- Województwo 1975–98
- bielskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1934 — dziś wieś