Charakterystyka
Czarny koń, formalnie wieś (prawa miejskie utracone w 1934 r.), a faktycznie najlepiej zachowane drewniane miasteczko Małopolski: rynek otoczony parterową zabudową podcieniową z XVIII i XIX w., z ratuszowym placem i figurą św. Szymona pośrodku, oraz kościół św. Leonarda — drewniana świątynia z XV w. wpisana na listę UNESCO w 2003 r., stojąca osobno nad Uszwicą, na dawnym cmentarzu. Skala i materiał są tu konsekwentne, bez wyłomów. Miejsce ma też żywą tradycję: doroczny konkurs palm wielkanocnych, w którym palmy przekraczają trzydzieści metrów, ściąga tysiące ludzi i jest praktyką ciągłą, nie rekonstrukcją.
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 5 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 5 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 3 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 2 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 4 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 2 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 4 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. utrata praw miejskich; osiemset mieszkańców — organizm na granicy żywotności; ryzyko pożarowe substancji drewnianej.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto drewniane
- Dziś
- gm. Lipnica Murowana, pow. bocheński, woj. małopolskie
- Ludność
- ≈0,8 tys. (2021)
- Makroregion
- Pogórze Zachodniobeskidzkie
- Mezoregion
- Pogórze Wiśnickie
- Województwo 1975–98
- tarnowskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1934 — dziś wieś