Charakterystyka
Zawichost był jedną z głównych przepraw na Wiśle i ośrodkiem o randze porównywalnej z Sandomierzem — po tym czasie zostały kościół św. Jana Chrzciciela z zachowanymi elementami romańskimi (XII w.) oraz zespół pofranciszkański związany z fundacją Salomei. Miasto leży na wysokiej skarpie nad Wisłą, z panoramą na dolinę i lubelski brzeg — sytuacja krajobrazowa jest tu realna i decydująca. Upadek był głęboki: utrata praw miejskich, zniszczenia frontu w 1944 r. (Przyczółek Baranowsko-Sandomierski), wyludnienie. Tkanki mieszczańskiej praktycznie nie ma.
Dawny widok
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 3 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 4 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 4 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 3 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 2 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 3 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. **dyskwalifikator częściowy** — zabudowa zniszczona w 1944 r.; wyludnianie i brak funkcji.
Fakty
- Typ ośrodka
- dawne miasto nadwiślańskie
- Dziś
- gm. Zawichost, pow. sandomierski, woj. świętokrzyskie
- Ludność
- ≈1,7 tys. (2021); prawa miejskie odzyskane w 1993 r.
- Makroregion
- Wyżyna Lubelska
- Mezoregion
- Małopolski Przełom Wisły
- Województwo 1975–98
- tarnobrzeskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie utracone w 1888, odzyskane w 1926