Charakterystyka
Kolegiata św. Marcina to jedna z najlepiej zachowanych romańskich bazylik w Polsce, a w jej wnętrzu znajduje się „Lament opatowski" — brązowa płyta nagrobna Krzysztofa Szydłowieckiego z 1536 r., dzieło o klasie europejskiej, przedstawiające scenę opłakiwania. Do tego Brama Warszawska z fragmentami murów, rynek o zachowanym układzie i rozległe podziemia kupieckie z XV–XVII w., udostępnione jako trasa. Miasto leży na wysoczyźnie nad doliną Opatówki, z łagodną krawędzią, i pełni funkcję powiatową, co daje mu realną żywotność. Zabudowa rynku jest nierówna, z powojennymi plombami.
Dawny widok
Ocena w rubryce
| Kryterium | Ocena | Waga | Uzasadnienie |
|---|---|---|---|
| K1 Czytelność układu | 4 | ×1,75 | |
| K2 Substancja zabytkowa | 5 | ×1,75 | |
| K3 Sytuacja krajobrazowa | 3 | ×1,25 | |
| K4 Palimpsest kulturowy | 3 | ×1 | |
| K5 Integralność wizualna | 3 | ×1,75 | |
| K6 Żywotność | 3 | ×1 | |
| K7 Genius loci | 3 | ×1,5 |
Skala 0–5 w każdym kryterium. Wagi wyprowadzone z porównania z miastami, których zespół staromiejski uznano za pomnik historii — nie wpisane z góry. Maksimum 50 punktów; ocena wybitna od 36, znacząca od 33.
Zastrzeżenia. ruch tranzytowy (skrzyżowanie dróg krajowych) obciąża centrum; ubytki w pierzejach.
Fakty
- Typ ośrodka
- miasto kolegiackie / warowne
- Dziś
- gm. Opatów, pow. opatowski, woj. świętokrzyskie
- Ludność
- ≈6,2 tys. (2021)
- Makroregion
- Góry Świętokrzyskie
- Mezoregion
- Wyżyna Sandomierska
- Województwo 1975–98
- tarnobrzeskie
- Prawa miejskie
- prawa miejskie nieprzerwanie od 1282
W tym samym makroregionie
Chęciny · Szydłów · Klimontów · Nowa Słupia